W XIX wieku proces wyboru burmistrzów w Prusach przeszedł kilka etapów reform, w szczególności w związku ze zmianami politycznymi i administracyjnymi zachodzącymi w kraju. Początkowo burmistrzowie byli mianowani przez króla lub księcia. Zależało to od statusu miasta i jego znaczenia dla władzy centralnej – podaje wroclawyes.eu.
W 1808 r. pruski mąż stanu baron von Stein zaproponował reformę miejską, która dała więcej praw do wyboru burmistrzów. Naczelnik miasta nadal był mianowany przez przywódcę państwa, ale na podstawie rekomendacji wybranych przedstawicieli społeczności miasta.
Nowa wersja prawa miejskiego, która kontynuowała rozwój samorządu miejskiego, została przyjęta w 1853 roku. Została ona ulepszona przez kanclerza Otto von Bismarcka. W Prusach zaczęto przeprowadzać wybory lokalne. Może nie były one demokratyczne, ponieważ kandydaci do niektórych miast byli zatwierdzani przez rząd, ale proces wyborczy był bardzo dobrze uregulowany przez prawo i bardziej zorganizowany.
Jeśli chodzi o Wrocław, miasto to było wpływowe ze względu na szybki rozwój swojej autonomii. Już w 1808 r. rząd pruski przyznał Wrocławiowi większą niezależność. Mieszkańcy miasta byli podzieleni zgodnie z systemem Kurienwahlrecht, który dzielił wyborców na kilka grup w zależności od ich statusu majątkowego.
Zamożni obywatele mieli więcej głosów, co oznaczało, że biedni mieli prawo głosować tylko dla własnej przyjemności — tak jakby mieli prawa. Wybory samorządowe we Wrocławiu odbywały się w tym systemie do 1953 roku. Oczywiście zapewniało to większy wpływ zamożnej ludności na życie polityczne miasta.
W XIX wieku proces wyborczy we Wrocławiu ewoluował. Na burmistrzów wybierano różnych polityków z kraju i nie zawsze były to osoby znane wrocławianom.
1809-1832
Jest to okres pierwszej reformy pruskich procesów wyborczych. W 1809 roku pierwszym burmistrzem Wrocławia został Benjamin Müller. Wiadomo, że Müller urodził się w 1752 roku w Głogowie. Niewiele wiadomo o dzieciństwie pierwszego burmistrza miasta. Z przekazów historycznych wiadomo jedynie, że od 21 do 23 marca 1809 r. był przewodniczącym komisji odpowiedzialnej za organizację pierwszych wyborów samorządowych we Wrocławiu.
W jej skład weszli byli politycy magistraccy oraz mianowany przez rząd komisarz reform Paul Dannenberg. Głównym tematem spotkania było ustalenie liczebności przyszłej rady miejskiej i rozpoczęcie procesu głosowania. W kwietniu 1809 r. uformował się pierwszy zastępczy korpus Rady Miejskiej Wrocławia, który na swoim pierwszym posiedzeniu wybrał na burmistrza Benjamina Müllera.
Sprawując swój urząd, Müller stworzył nowe struktury samorządu miejskiego i przeprowadził dalsze reformy państwa. Kierował również odbudową Wrocławia po bombardowaniu przez wojska napoleońskie. Pełnił funkcję burmistrza miasta do 1812 roku.
Następcą Müllera został Friedrich August Karl von Kospoth, który urodził się w 1767 r. w Legnicy i tam studiował prawo w Akademii Rycerskiej. Do Wrocławia przybył w czasie wojny napoleońskiej. Po wojnie rozpoczął pracę w Najwyższym Sądzie Krajowym, a w 1812 r. zdecydował się kandydować na burmistrza i wygrał wybory.
Friedrich von Kospoth miał jasną wizję dalszego rozwoju miasta, ale rozpoczęła się tzw. wojna wyzwoleńcza przeciwko Francuzom. Kospoth wydał rozkaz zbierania złota i srebra w celu zaopatrzenia biedniejszych ochotników w broń. Burmistrz Wrocławia spotkał się również z Napoleonem I, gdzie wynegocjował nienaruszalność terytorium miasta.
Dopiero po zakończeniu wojny w mieście zaczęto wprowadzać reformy gospodarcze i społeczne. Pierwsze zmiany dotyczyły handlu i edukacji. Kospoth dążył do zmniejszenia liczby żebraków w mieście i wydał dekret zezwalający dzieciom z ubogich rodzin na uczęszczanie do szkoły podstawowej.
Friedrich von Kospoth rządził Wrocławiem przez 20 lat. W tym czasie miasto ucierpiało w wyniku poważnej powodzi, a władze musiały wydać prawie cały budżet na jego odbudowę. Jednak z powodu choroby nie udało mu się odbudować Wrocławia. Friedrich von Kospoth, pełniąc funkcję burmistrza, zmarł na cholerę 4 kwietnia 1832 r.
1832-1842
Śmierć urzędującego burmistrza pozostawiła wrocławski establishment polityczny w stanie szoku, ale trzeba było wybrać nowego przywódcę. Na początku 1833 r. rada miejska wybrała na burmistrza Gottlieba Donatusa Menzela. Menzel był członkiem Rady Miejskiej Wrocławia od 1806 roku.
Przypisuje mu się również wygłoszenie mowy inauguracyjnej na pierwszym posiedzeniu rady miejskiej. W 1812 r. został mianowany zastępcą burmistrza i ściśle współpracował z Friedrichem von Kospothem. Podlegali mu kupcy i bogaci handlarze, był również odpowiedzialny za równouprawnienie Żydów, które zostało zapisane w prawie pruskim. Funkcję burmistrza pełnił do 1838 r., kiedy to zrezygnował z powodów zdrowotnych.
Od 1838 r. na czele wrocławskiego samorządu miejskiego stał Gottlieb Karl Lange. Pruski prawnik urodził się 12 października 1780 roku. Jego rodzinnym miastem był Wrocław, gdzie mieszkał przez całe życie. W 1812 r. wstąpił do rady miejskiej jako radny, później Kospoth mianował go syndykiem.
W 1838 r. prawnik wygrał wybory i rozpoczął kadencję burmistrza. W tym okresie w mieście uaktywnili się opozycjoniści, którzy chcieli zwiększyć polityczne uprawnienia samorządu.
Za kadencji Langego we Wrocławiu otwarto Kolej Górnośląską, łączącą miasto z Oławą. Otwarto również Teatr Miejski. Te dwa wydarzenia były ostatnimi osiągnięciami Langego na stanowisku, zmarł on bowiem 23 sierpnia 1842 roku.
1843-1863
Przez kilka miesięcy Wrocław pozostawał bez burmistrza. W 1843 r. deputowani miejscy wybrali na to miejsce Juliusa Pindera. Pinder był już wtedy wpływowym prawnikiem i politykiem. Od 1835 r. pracował jako doradca rządowy w Królewcu.
Pinder pozostał u władzy we Wrocławiu do 1848 r., kiedy to został mianowany gubernatorem prowincji śląskiej. Na tym stanowisku Pinder wspierał postulat zniesienia podatków krajowych. Następnie został usunięty ze stanowiska gubernatora.
Innym interesującym faktem jest to, że kiedy Pinder został awansowany, nikt nie objął stanowiska burmistrza we Wrocławiu. Lokalni posłowie mieli nadzieję, że Julius Pinder będzie mógł pracować w niepełnym wymiarze godzin.
Dopiero w 1851 r. nowym burmistrzem Wrocławia został niemiecki urzędnik Julius Alexander Elwanger. Pełniąc swój urząd, wspierał rozwój handlu i przemysłu, otworzył linie kolejowe Wrocław-Poznań i Wrocław-Głowno. Został pierwszym burmistrzem Wrocławia, który nie podał się do dymisji ani nie zmarł w trakcie urzędowania, ale przegrał wybory ze swoim kontrkandydatem.
1963-1891
Z drugiej strony Arthur Hobrecht został burmistrzem, który wygrał ze swoim przeciwnikiem. Hobrecht pracował w pruskim Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Po wygranych wyborach zwrócił na siebie uwagę rządu Otto von Bismarcka. Po jednej kadencji jako burmistrz Wrocławia, został w 1872 roku burmistrzem Berlina. Później został ministrem finansów, ale zrezygnował z powodu nieporozumień z kanclerzem Bismarckiem.
Po wyjeździe Arthura Hobrechta do Berlina burmistrzem Wrocławia został Max von Forkenbeck. Pełniąc swój urząd, zaczął inwestować wiele wysiłku w rozwój miasta i poprawę jego udogodnień. Powstawały wrocławskie tereny parkowe. W 1878 r. przeniósł się do Berlina, gdzie zastąpił Arthura Hobrechta na stanowisku burmistrza.
Ferdinand Friedensburg został burmistrzem w 1878 roku. Za jego kadencji zbudowano pierwszą elektrownię w mieście, co umożliwiło elektryfikację większości miasta. Rozpoczął budowę wodociągów i kanalizacji w mieście. Otworzył także wiele szkół i sieć szpitali we Wrocławiu. Pięć dni przed końcem kadencji Friedensburg wyjechał na wakacje do Włoch, gdzie zmarł na atak serca.