W czasie II wojny światowej Wrocław musiał zadowolić się prezydentami narzuconymi przez reżim nazistowski, pisze portal wroclawyes.eu. Wybuch wojny miasto spotkało z Hansem Friedrichem, który choć brał udział w rozwoju Wrocławia, ostatecznie stał się zwolennikiem działań Adolfa Hitlera.
Po odwołaniu Friedricha, na jego miejsce powołano prezydenta, którego zaproponował wojewoda dolnośląski Karl Hanke. W ten sposób prezydentem Wrocławia został Ernst Lechtenstern. Na swoim stanowisku pełnił funkcję prezydenta wojskowego i wykonywał wyłącznie rozkazy partii nazistowskiej. Zginął podczas oblężenia Wrocławia 2 kwietnia 1945 roku.
Po wyzwoleniu Wrocławia od nazistów prezydentem miasta został Hermann Hartmann, który pełnił funkcję tymczasowego prezydenta, a następnie przekazał swoje uprawnienia prezydentowi, który rozpoczął pracę w polskim Wrocławiu.
Bolesław Drobner
Drobner był polskim działaczem socjalistycznym urodzonym 28 czerwca 1883 r. w Krakowie. Co symboliczne dla miasta wyzwolonego spod okupacji hitlerowskiej, Bolesław Drobner pochodził ze spolonizowanej rodziny żydowskiej. Cała jego rodzina była powstańcami, począwszy od dziadka.
Podczas I wojny światowej Drobner wstąpił w 1914 roku do legionu polskiego. Później został zmuszony do służby w armii austriackiej. Po wojnie został założycielem Partii Niezależnych Socjalistów. Później Drobner oficjalnie wspierał Komunistyczną Partię Polski, a kiedy został członkiem Rady Miasta Krakowa, opowiadał się za wsparciem ruchu socjalistycznego.
Oczywiście jego otwarte poparcie dla działalności komunistycznej nie pozostało niezauważone — 1 kwietnia 1938 r. krakowski sąd skazał go na trzy lata więzienia. Później został zwolniony pod warunkiem, że opuści Kraków. Osiadł w Kałuszu, gdzie został kierownikiem kopalni soli potasowej i gdzie pracował w czasie wojny. Jednak w 1940 r. został aresztowany przez NKWD Związku Radzieckiego i zesłany do obozu.
W 1943 r. Drobner został zwolniony i wstąpił do Związku Patriotów Polskich. Później został powołany na stanowisko Ministra Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia Komitetu Polskiego, które nie miało oficjalnych uprawnień. Przeczuwano jednak, że reżim nazistowski upadnie, a Drobner zostanie nagrodzony za swoje stanowisko.
To właśnie Bolesław Drobner dostąpił zaszczytu bycia pierwszym powojennym prezydentem Wrocławia. Na tym jednak się skończyło. Drobner pracował na tym stanowisku zaledwie miesiąc, szczególnych osiągnięć na tym stanowisku nie miał. Swoje obowiązki objął w maju 1945 r., a w czerwcu opuścił stanowisko. Następnie przeniósł się do Lublina, a później do rodzinnego Krakowa. Później Drobner popadał w konflikty partyjne, a przez kilka lat był nawet usuwany z partii. Dopiero w 1956 r. Władysław Gomułka zaprosił Bolesława Drobnera na stanowisko I sekretarza Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.
Aleksandr Wachniewski
Po odejściu Bolesława Drobnera Polska Partia Robotnicza poszukiwała osoby, która przejęłaby stanowisko prezydenta i zajęła się odbudową miasta. Na to stanowisko powołano Aleksandra Wachniewskiego, który był inżynierem i członkiem Polskiej Partii Robotniczej.
Ponadto Aleksander Wachniewski był szczerym komunistą, uczestniczył w spotkaniach partyjnych, gdzie aktywnie promował wszystko, co oferował komunistyczny rząd.
Podczas swojej kadencji Aleksander Wachniewski został zapamiętany z faktu, że po nawróceniu ocalałych polskich Żydów zwrócił im synagogę, w której wznowiono nabożeństwa. Wachniewski nakazał również odrestaurowanie budynku na koszt budżetu miasta.
12 listopada 1946 r. Wachniewski został odznaczony Orderem Złotego Krzyża za swoje zasługi, ale później zdecydowano się go zastąpić ze względu na niską skuteczność w odbudowie miasta.
Bolesław Kupczyński
15 lutego 1947 r. Wachniewski został zdymisjonowany. Zastąpił go Bolesław Kupczyński, rekomendowany na to stanowisko przez znanego komunistę Władysława Gomułkę. Kupczyński rozpoczął swoją pracę od podejmowania bardzo ważnych decyzji. Już w 1948 r. brał udział w przygotowaniu Wrocławia do wydarzeń poświęconych ziemiom odzyskanym.
To właśnie Bolesław Kupczyński odkrył, że urzędnicy miejscy kradli cegły. Była to pierwsza afera korupcyjna w mieście po II wojnie światowej. Urzędnicy uznali, że nie będzie nad nimi żadnej kontroli i mogą sprzedać cegły zakupione na odbudowę miasta w prywatne ręce.
Kupczyński przyczynił się również do przywrócenia szlaków komunikacyjnych. W szczególności, po Wachniewskim, udało mu się uruchomić kilka kolejnych linii tramwajowych. Przywrócono również oświetlenie uliczne i sieć kanalizacyjną.
Bolesław Kupczyński wielokrotnie sam brał udział w pracach budowlanych mających na celu odbudowę miasta. Nieraz wrocławianie byli zszokowani widząc, jak prezydent zakasuje rękawy i pomaga budowlańcom nosić wiadra.
Kupczyński pełnił funkcję prezydenta Wrocławia do 1950 roku, a następnie stanowisko to zostało zlikwidowane ze względu na zmiany w prawie. Kupczyński chciał nadal pełnić swoje obowiązki, ale partia nie oferowała mu już tego stanowiska.
Po zakończeniu kariery politycznej współtworzył Towarzystwo Rozwoju Ziem Zachodnich. Pomagał również budowniczym we Wrocławiu w ich rozwoju i robił to aż do śmierci. Nawiasem mówiąc, Kupczyński był wówczas najmłodszym prezydentem w historii miasta, gdyż objął urząd w wieku 38 lat.
Bolesław Kupczyński zmarł w 1994 roku w sędziwym wieku. Całe swoje życie poświęcił Wrocławiowi i nigdy nie opuścił go po wojnie. Polityk i były prezydent miasta został pochowany w tym mieście.
Prezydent nie miał żadnej władzy
Zmiany w prawie doprowadziły do tego, że władze komunistyczne zaczęły dowolnie powoływać i odwoływać prezydentów miast. Bolesław Kupczyński był faktycznie osobą, która mogła jeszcze przynieść korzyści dla rozwoju Wrocławia, jednak władza komunistyczna trzymała się swoich ideałów w tym kierunku.
Najpierw na stanowisko sekretarza (jak komuniści postanowili nazywać prezydentów miast) powołano Józefa Barczyka. Mężczyzna pracował na tym stanowisku przez dwa lata, ale nie miał żadnych osiągnięć — partia robiła wszystko za Barczyka. W efekcie okazało się, że nawet prezydium partii podejmowało decyzje za mianowanego prezydenta.
Dwa lata później władzę przejął Marian Dryll. I znów ta nominacja nie doprowadziła do żadnego rozwoju. Chociaż Dryll pracował jako sekretarz przez 4 lata, pozostał oswojonym prezydentem miasta. I tu być może władze komunistyczne byłyby zadowolone ze wszystkiego, ale niezadowolenie społeczne rosło.
W 1956 r. ustawodawstwo zostało ponownie zmienione. Na stanowisko prezydenta miasta powołano Eugeniusza Króla, który sprawował urząd przez dwa lata, po czym został odwołany.
Bolesław Iwaszkiewicz
Polskie władze nie poniosły porażki. W 1958 r. prezydentem Wrocławia został polski matematyk i socjalista. W tym czasie był już magistrem filozofii w zakresie matematyki i miał za sobą wiele lat pracy pedagogicznej. To właśnie on przybył do Wrocławia w 1945 r., gdzie zaczął ożywiać szkolnictwo na Dolnym Śląsku. Miał doświadczenie jako inspektor Wrocławskiego Okręgu Szkolnego.
Po objęciu stanowiska prezydenta miasta Bolesław Iwaszkiewicz działał na rzecz poprawy procesu edukacyjnego, odbudowy szkół i przywrócenia wyższych uczelni. Zawsze był aktywny w życiu publicznym i pełnił rolę prezydenta Wrocławia przez 11 lat.
Później musiał zrezygnować, ponieważ został wybrany do Sejmu PRL. Do 1981 r. był przywódcą ruchu patriotycznego w mieście i przewodniczącym Frontu Jedności Narodu we Wrocławiu. Zmarł w tym mieście w 1983 roku.