{"id":2069,"date":"2023-09-01T04:08:42","date_gmt":"2023-09-01T02:08:42","guid":{"rendered":"https:\/\/wroclawyes.eu\/?p=2069"},"modified":"2024-02-26T21:24:16","modified_gmt":"2024-02-26T20:24:16","slug":"zycie-we-wroclawiu-podczas-ii-wojny-swiatowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/eternal\/zycie-we-wroclawiu-podczas-ii-wojny-swiatowej","title":{"rendered":"\u017bycie we Wroc\u0142awiu podczas II wojny \u015bwiatowej"},"content":{"rendered":"\n<p>W czasie wojny nazi\u015bci deportowali na Dolny \u015al\u0105sk oko\u0142o 100 000 Polak\u00f3w. Stawali si\u0119 oni masowo wi\u0119\u017aniami oboz\u00f3w koncentracyjnych. Byli zmuszani do pracy w kamienio\u0142omach, cukrowni we Wroc\u0142awiu i r\u00f3\u017cnych przedsi\u0119biorstwach przemys\u0142owych. Dzia\u0142acze polityczni i aktywi\u015bci byli przemieszczani mi\u0119dzy wi\u0119zieniami w Brzegu, Wroc\u0142awiu i Jaworze. Ostatecznym miejscem przeznaczenia by\u0142y niemieckie obozy Auschwitz i Mauthausen-Gusen &#8211; informuje strona <a href=\"http:\/\/wroclawyes.eu\">wroclawyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_76 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-custom ez-toc-container-direction\">\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a1ab40eccb13\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\"  id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-6a1ab40eccb13\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/eternal\/zycie-we-wroclawiu-podczas-ii-wojny-swiatowej\/#Przesladowania\" >Prze\u015bladowania<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/eternal\/zycie-we-wroclawiu-podczas-ii-wojny-swiatowej\/#Bomby_spadaly_rzadko\" >Bomby spada\u0142y rzadko<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/eternal\/zycie-we-wroclawiu-podczas-ii-wojny-swiatowej\/#Represje\" >Represje<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/eternal\/zycie-we-wroclawiu-podczas-ii-wojny-swiatowej\/#Ze_wspomnien_Orlowskiej\" >Ze wspomnie\u0144 Or\u0142owskiej<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/eternal\/zycie-we-wroclawiu-podczas-ii-wojny-swiatowej\/#Zycie_pod_okupacja\" >\u017bycie pod okupacj\u0105<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Przesladowania\"><\/span>Prze\u015bladowania<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Prze\u015bladowania Polak\u00f3w na Dolnym \u015al\u0105sku rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 jeszcze w 1939 roku. Niemcy wywie\u017ali student\u00f3w z Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, zamkn\u0119li burs\u0119 przy ulicy Ko\u015bciuszki i Dom Polski. Nawet miejscowy ko\u015bci\u00f3\u0142 zosta\u0142 zamkni\u0119ty po ostatnim wrze\u015bniowym nabo\u017ce\u0144stwie w 1939 roku. Wkr\u00f3tce nazi\u015bci zacz\u0119li masowo aresztowa\u0107 Polak\u00f3w i wysy\u0142a\u0107 ich na przymusowe roboty do oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/p>\n\n\n\n<p>Motywy polityczne by\u0142y najcz\u0119stszym powodem zabijania cywil\u00f3w na Dolnym \u015al\u0105sku. Przyk\u0142adowo, ofiar\u0105 pad\u0142 W\u0142adys\u0142aw Zarembowicz. By\u0142 on kierownikiem dru\u017cyny harcerskiej im. Boles\u0142awa Chrobrego i dzia\u0142aczem Zwi\u0105zku Polak\u00f3w w Niemczech. Zosta\u0142 zamordowany w obozie koncentracyjnym Mauthausen-Gusen.<\/p>\n\n\n\n<p>Wielu Polak\u00f3w deportowanych z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci Polski na Dolny \u015al\u0105sk zosta\u0142o wi\u0119\u017aniami Gross-Rosen ko\u0142o Rogo\u017anicy. Stamt\u0105d wi\u0119\u017aniowie byli kierowani do rob\u00f3t przymusowych. Tam cz\u0119sto umierali z wycie\u0144czenia i chor\u00f3b. Na przyk\u0142ad W\u0142adys\u0142aw Planetorz, kt\u00f3ry by\u0142 dzia\u0142aczem harcerskim w Polsce i Niemczech, by\u0142 przewo\u017cony mi\u0119dzy wi\u0119zieniami w Brzegu, Wroc\u0142awiu i Jaworze. Nast\u0119pnie trafi\u0142 do Auschwitz i Mauthausen-Gusen.<\/p>\n\n\n\n<p>Ogromna liczba Polak\u00f3w zosta\u0142a wys\u0142ana do niemieckich przedsi\u0119biorstw do niewolniczej pracy. Szacuje si\u0119, \u017ce by\u0142o ich oko\u0142o 100 000. Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej Niemcy zostali wysiedleni z kraju. Zast\u0105pili ich repatrianci z Polski i jej utraconych wschodnich region\u00f3w. We Wroc\u0142awiu pozosta\u0142a jednak niewielka spo\u0142eczno\u015b\u0107 niemiecka.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"630\" height=\"350\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2070\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image.png 630w, https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-300x167.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 630px) 100vw, 630px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Bomby_spadaly_rzadko\"><\/span>Bomby spada\u0142y rzadko<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>W sierpniu 1939 roku powietrze w mie\u015bcie nad Odr\u0105 pachnia\u0142o ju\u017c niepokojem. Wielu spodziewa\u0142o si\u0119, \u017ce wkr\u00f3tce wybuchnie straszna wojna. Wroc\u0142aw, najwi\u0119ksze niemieckie miasto na granicy z Polsk\u0105, prze\u017cywa\u0142 ostatnie tygodnie pokoju. W siedzibie przy ulicy Sztabowej by\u0142y podejmowane ostateczne decyzje dotycz\u0105ce ataku na Polsk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>To w\u0142a\u015bnie ze Sztabowej by\u0142y wydawane rozkazy zaatakowania Rzeczypospolitej od po\u0142udnia. W okolicach Wroc\u0142awia stacjonowa\u0142a armia hitlerowska i wojskowe samoloty bojowe. Z miasta startowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c samoloty maj\u0105ce bombardowa\u0107 kraj.<\/p>\n\n\n\n<p>We Wroc\u0142awiu dzia\u0142a\u0142 jeden z najlepszych polskich oficer\u00f3w wywiadu, Bruno Grajek. Informowa\u0142 on Warszaw\u0119 o wszystkim, co dzia\u0142o si\u0119 w mie\u015bcie i regionie. Informator donosi\u0142 o dzia\u0142aniach Niemc\u00f3w, ich nastrojach, a tak\u017ce o mo\u017cliwych podziemnych hangarach lotniczych na Ma\u015blicach. Z czasem okaza\u0142o si\u0119 jednak, \u017ce informacje te by\u0142y fa\u0142szywe, a w jednostce nie by\u0142o \u017cadnych podziemnych schron\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>W\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w panowa\u0142 strach, \u017ce Wroc\u0142aw zostanie zbombardowany przez polskie my\u015bliwce. Jednak nazi\u015bci, dzi\u0119ki swojemu wywiadowi, byli pewni, \u017ce Polacy nie odwa\u017c\u0105 si\u0119 zaatakowa\u0107 miasta nad Odr\u0105. Mimo to obrona przeciwlotnicza by\u0142a nadal silna. Polskie bombowce nigdy nie przelecia\u0142y nad miastem podczas dzia\u0142a\u0144 wojennych. M\u00f3wiono, \u017ce ludzie nie wiedzieli, czym jest wojna, a\u017c do obl\u0119\u017cenia Wroc\u0142awia w 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n<p>Bomby spada\u0142y rzadko. Miasto by\u0142o swego rodzaju schronem dla Trzeciej Rzeszy. Mimo to zdarza\u0142y si\u0119 prowokacje. Na przyk\u0142ad w 1943 roku Polacy z oddzia\u0142u Zagra Lin pod\u0142o\u017cyli bomb\u0119 na g\u0142\u00f3wnym dworcu kolejowym w Breslau. Zgin\u0119\u0142o wtedy kilku Niemc\u00f3w, a kilku zosta\u0142o rannych.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2073\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-1.png 1024w, https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-1-300x200.png 300w, https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-1-768x512.png 768w, https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-1-696x464.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Represje\"><\/span>Represje<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Niekt\u00f3rzy mieszka\u0144cy byli bardzo zainspirowani Bitw\u0105 Warszawsk\u0105 w 1920 roku i mieli nadziej\u0119, \u017ce taki sam cud wydarzy si\u0119 nad Odr\u0105. Ale na pr\u00f3\u017cno. W sierpniu rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ewakuacja ludno\u015bci ze Zdun. Istnia\u0142y podejrzenia, \u017ce to w\u0142a\u015bnie tam nast\u0105pi niemiecki atak, poniewa\u017c miasto znajdowa\u0142o si\u0119 blisko granicy z Trzeci\u0105 Rzesz\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Mieszka\u0144cy pami\u0119taj\u0105 r\u00f3wnie\u017c o Marcinie Klauzie z 56 Pu\u0142ku Piechoty Wielkopolskiej. Zgin\u0105\u0142 od kuli 1 wrze\u015bnia, gdy os\u0142ania\u0142 wycofywanie si\u0119 swoich towarzyszy z Sulmierzyc. 2 wrze\u015bnia liczba ofiar faszyst\u00f3w wzros\u0142a ju\u017c do setek. Wszystkie te okropno\u015bci mia\u0142y miejsce podczas ewakuacji mieszka\u0144c\u00f3w. Poci\u0105g, kt\u00f3ry mia\u0142 zawie\u017a\u0107 robotnik\u00f3w do Krotoszyna, zosta\u0142 ostrzelany przez niemieckie bombowce. Zgin\u0119\u0142o wtedy a\u017c 250 os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Nazi\u015bci, kt\u00f3rzy przybyli do miasta, nie szanowali nikogo ani niczego. Wed\u0142ug mieszka\u0144c\u00f3w, wszyscy byli masowo zabijani przez niemieckie kule. Najm\u0142odsza ofiara nie mia\u0142a nawet roku. Nazi\u015bci wyrzucali ludzi z ich dom\u00f3w. Je\u015bli odmawiali, strzelano im w g\u0142ow\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Mieszka\u0144cy Kobylina dobrze pami\u0119taj\u0105 7 wrze\u015bnia. Wtedy to do miasta przyjechali hitlerowcy na trzech motocyklach z przyczepami. Wkr\u00f3tce potem rozpocz\u0119li represje wobec ludno\u015bci. Nowa policja i w\u0142adza, wsz\u0119dzie flagi ze swastyk\u0105. Ludzie byli wyganiani ze swoich dom\u00f3w. Niekt\u00f3rych wywo\u017cono w nieznanym kierunku, gdzie ich pozostawiano. Polakom nie wolno by\u0142o wraca\u0107 do swoich dom\u00f3w pod gro\u017ab\u0105 \u015bmierci.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie oszcz\u0119dzono r\u00f3wnie\u017c \u017byd\u00f3w. Zabrano ich oko\u0142o stu. \u017byd\u00f3w \u0142adowano na wozy i wywo\u017cono w kierunku Krotoszyna. Oczywi\u015bcie nikt nie wr\u00f3ci\u0142 \u017cywy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"564\" height=\"342\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2076\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-2.png 564w, https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-2-300x182.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 564px) 100vw, 564px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ze_wspomnien_Orlowskiej\"><\/span>Ze wspomnie\u0144 Or\u0142owskiej<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Danuta Or\u0142owska jest wiceprezesem Towarzystwa Mi\u0142o\u015bnik\u00f3w Wroc\u0142awia. Wraz z rodzin\u0105 sp\u0119dzi\u0142a we Wroc\u0142awiu prawie ca\u0142\u0105 II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 i ma wiele do opowiedzenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy zacz\u0119\u0142y si\u0119 te straszne wydarzenia, Danuta mia\u0142a 12 lat. Jej rodzina mieszka\u0142a pod Poznaniem. Dziewczynka chodzi\u0142a do prywatnej szko\u0142y. Ojciec nalega\u0142, by uczy\u0142a si\u0119 j\u0119zyka niemieckiego i francuskiego. Wed\u0142ug niego znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka wroga by\u0142a przydatna.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla Danuty wojna zacz\u0119\u0142a si\u0119, gdy nazi\u015bci podpisali wyrok \u015bmierci na jej ojca, znanego mieszka\u0144ca m. Ko\u015bcian. 27 pa\u017adziernika 1939 roku mia\u0142 zosta\u0107 rozstrzelany. Danuta, jej matka i brat chodzili prosi\u0107 szefa gestapo o anulowanie wyroku. Jednak bezskutecznie.<\/p>\n\n\n\n<p>Okna mieszkania Or\u0142owskich wychodzi\u0142y na plac, na kt\u00f3rym odbywa\u0142y si\u0119 rozstrzeliwania. Na szcz\u0119\u015bcie ojciec Danuty trafi\u0142 do obozu koncentracyjnego w Dachau. W ten spos\u00f3b unikn\u0105\u0142 rozstrzelania. Pocz\u0105tkowo rodzina przeprowadzi\u0142a si\u0119 do \u015amiglu. Potem Niemcy wys\u0142ali Or\u0142owskich do obozu koncentracyjnego w Berlinie. Jechali oni przez Wroc\u0142aw, kt\u00f3ry by\u0142 wtedy bombardowany.<\/p>\n\n\n\n<p>Mama powiedzia\u0142a dzieciom, \u017ce musz\u0105 ucieka\u0107 z Dworca G\u0142\u00f3wnego. Tak te\u017c zrobi\u0142y, gdy poci\u0105g sta\u0142 jeszcze na stacji. Rodzina mia\u0142a szcz\u0119\u015bcie. Mieszkali u przyjaci\u00f3\u0142ki matki, kt\u00f3ra wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Niemca. Ukrywanie Polak\u00f3w w tamtych niespokojnych czasach by\u0142o bardzo niebezpieczne. Ten Niemiec by\u0142 lekarzem. Operowa\u0142 szefa wroc\u0142awskiego gestapo. Dlatego zgodzi\u0142 si\u0119, aby Or\u0142owscy zostali i pracowali w miejscowym obozie. Po jakim\u015b czasie Danuta dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce ich ojciec r\u00f3wnie\u017c zosta\u0142 wys\u0142any tutaj na roboty przymusowe do Osobowic.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"765\" src=\"https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2079\" srcset=\"https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-3.png 1024w, https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-3-300x224.png 300w, https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-3-768x574.png 768w, https:\/\/cdn.wroclawyes.eu\/wp-content\/uploads\/sites\/41\/2023\/09\/image-3-696x520.png 696w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zycie_pod_okupacja\"><\/span>\u017bycie pod okupacj\u0105<span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug Or\u0142owskiej \u017cycie w miejscowym obozie by\u0142o ci\u0119\u017ckie. Obok \u015bciek\u00f3w i robak\u00f3w Danuta obiera\u0142a ziemniaki. Jej matka pracowa\u0142a w kuchni, brat w ogrodzie, a ojciec by\u0142 z\u0142ot\u0105 r\u0105czk\u0105. Pewnego dnia dziewczynka i jej ojciec zostali zabrani na targ. Tam, na ulicy Cybulskiego, kilka razy w tygodniu odbywa\u0142 si\u0119 handel lud\u017ami.<\/p>\n\n\n\n<p>Kiedy podesz\u0142a do niej szanowana Niemka, Danuta zacz\u0119\u0142a ca\u0142owa\u0107 jej r\u0119ce. Dziewczynka bardzo chcia\u0142a wydosta\u0107 si\u0119 z obozu. Kobieta wsp\u00f3\u0142czu\u0142a dziecku, wi\u0119c kupi\u0142a te\u017c jej ojca. Po drodze doro\u015bli zacz\u0119li rozmawia\u0107, a Niemka obieca\u0142a, \u017ce wr\u00f3ci i kupi pozosta\u0142ych Or\u0142owskich.<\/p>\n\n\n\n<p>Rodzina otrzyma\u0142a nowe mieszkanie, w kt\u00f3rym przebywa\u0142a do stycznia 1945 roku. Wtedy Breslau zosta\u0142 og\u0142oszony twierdz\u0105. Ojciec odetchn\u0105\u0142 z ulg\u0105. By\u0142 pewien, \u017ce za kilka dni Wroc\u0142aw b\u0119dzie wreszcie wolnym polskim miastem. Zabroni\u0142 jednak rodzinie si\u0119 cieszy\u0107, poniewa\u017c mog\u0142oby to bardzo rozz\u0142o\u015bci\u0107 Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug Or\u0142owskiej ostatnie dni obl\u0119\u017cenia Wroc\u0142awia by\u0142y bardzo straszne. Wspomina, jak posz\u0142a z ojcem i pani\u0105-ratowniczk\u0105 na dworzec, z kt\u00f3rego odje\u017cd\u017ca\u0142y ostatnie poci\u0105gi do Rzeszy. By\u0142 tam kiedy\u015b punkt opieki nad rannymi. Dooko\u0142a, na \u0142awkach, le\u017ca\u0142y niewielkie stosy z martwymi noworodkami.<\/p>\n\n\n\n<p>Danuta by\u0142a zaskoczona, gdy z okna jednego z dom\u00f3w wyjrza\u0142a kobieta i odda\u0142a ojcu kopert\u0119 z ma\u0142ym cia\u0142em dziecka. Poprosi\u0142a o pochowanie dziecka. Najpierw rodzina uda\u0142a si\u0119 do lekarza, kt\u00f3ry stwierdzi\u0142 zgon dziecka. Nast\u0119pnie Danuta i jej ojciec wykopali jam\u0119 w zamarzni\u0119tej ziemi i pochowali tam ma\u0142e cia\u0142ko.<\/p>\n\n\n\n<p>Od czasu do czasu odwiedzali ten gr\u00f3b, aby zapali\u0107 \u015bwieczk\u0119 i pomodli\u0107 si\u0119. Trwa\u0142o to do czasu, gdy ten teren zosta\u0142 wyremontowany, a drzewo, pod kt\u00f3rym pochowano cia\u0142o, \u015bci\u0119te.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W czasie wojny nazi\u015bci deportowali na Dolny \u015al\u0105sk oko\u0142o 100 000 Polak\u00f3w. Stawali si\u0119 oni masowo wi\u0119\u017aniami oboz\u00f3w koncentracyjnych. Byli zmuszani do pracy w kamienio\u0142omach, cukrowni we Wroc\u0142awiu i r\u00f3\u017cnych przedsi\u0119biorstwach przemys\u0142owych. Dzia\u0142acze polityczni i aktywi\u015bci byli przemieszczani mi\u0119dzy wi\u0119zieniami w Brzegu, Wroc\u0142awiu i Jaworze. Ostatecznym miejscem przeznaczenia by\u0142y niemieckie obozy Auschwitz i Mauthausen-Gusen &#8211; [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":298,"featured_media":2045,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[502],"tags":[692,691,686,688,696,694,693,695,683,684,685,690,687,689,681,682],"motype":[494],"moformat":[93],"moimportance":[101,104],"class_list":{"0":"post-2069","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-voenna-istoria","8":"tag-auschwitz","9":"tag-auschwitz-i-mauthausen-gusen","10":"tag-bomby-spadaly-rzadko","11":"tag-danuta-orlowska","12":"tag-historia-wojny","13":"tag-historia-wroclawia","14":"tag-mauthausen-gusen","15":"tag-poszedl-na-wojne","16":"tag-przesladowania","17":"tag-przesladowania-polakow","18":"tag-przesladowania-polakow-na-dolnym-slasku","19":"tag-wedlug-orlowskiej","20":"tag-ze-wspomnien-orlowskiej","21":"tag-zycie-pod-okupacja","22":"tag-zycie-we-wroclawiu","23":"tag-zycie-we-wroclawiu-podczas-ii-wojny-swiatowej","24":"motype-eternal","25":"moformat-longrid-korotka","26":"moimportance-golovna-novyna","27":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2069","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/298"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2069"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2082,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2069\/revisions\/2082"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2045"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2069"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2069"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2069"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/wroclawyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}